Wijziging pensioenregeling

De eerste methode voor de werkgever om de pensioenovereenkomst te wijzigen is de instemming van de werknemer. Dit is de zogenaamde tweezijdige wijziging; de werkgever doet een aanbod aan de werknemer om de overeenkomst te wijzigen en de werknemer aanvaardt dat aanbod (de werknemer stemt in met de wijziging). De pensioenovereenkomst kan dan vervolgens  rechtsgeldig worden gewijzigd.

Instemming werknemer met de wijziging

De aanvaarding – instemming van de werknemer – kan op twee manieren: expliciet en impliciet.

Expliciete of ondubbelzinnige instemming

Expliciet betekent in de praktijk dat de werknemer voor akkoord tekent; de handtekening van de werknemer is dan het bewijs van de instemming.

Impliciete instemming, negatieve optie of piepsysteem

De impliciete instemming houdt in dat de werknemer het aanbod van de werkgever stilzwijgend aanvaardt. Wie zwijgt, stemt in. Bijvoorbeeld het niet reageren op het aanbod, het niet gebruik maken van de bezwaarmogelijkheid, het uitblijven van een reactie enz. kan worden uitgelegd als instemming van de werknemer.  Deze impliciete instemming wordt ook genoemd het “piepsyteem of de negatieve optie” en is pensioenrechtelijk toegestaan blijkens de mogelijkheid daartoe bij collectieve waardeoverdracht.

Bij de negatieve optie of het piepsysteem hoeft de werkgever bij wijziging van de pensioenregeling dus niet bij alle werknemers langs te gaan om een handtekening op te halen.

Past de werkgever de negatieve optie toe, dan rust op hem wel een zware plicht om de werknemer te informeren over de voorgenomen wijziging. Dat heeft de Hoge Raad in zijn arrest 12 februari 2010 bepaald.

Het arrest is een breuk met de voorheen heersende leer van ondubbelzinnige instemming en maakt plaats voor de leer van “welbewuste instemming” oftewel “informed consent”.

Waarborgen negatieve optie

Met de welbewuste instemming wordt bedoeld dat die werknemer zich bewust is van de gevolgen van de wijziging. Het arrest volgend zou de negatieve optie in de praktijk betekenen dat vooraf een zorgvuldig informatietraject heeft plaats gevonden; dat indien van toepassing, de ondernemingsraad positief heeft gereageerd, de informatiebijeenkomsten zijn georganiseerd en een redelijke termijn is geboden om bezwaar aan te tekenen, indien hij het met de pensioenwijziging niet eens is.

De negatieve optie moet kortom met waarborgen zijn omkleed.

Zolang aan die waarborgen is voldaan dan is de negatieve optie safe. De werkgever mag er dan op vertrouwen dat het uitblijven van de reactie van de werknemers als stilzwijgende instemming kan worden gezien.

Grote stappen, snel thuis of toch dwaling?

Werkgevers die menen de wijziging van hun pensioenregeling snel bij hun werknemers door te kunnen voeren, zonder hen vooraf duidelijk en zorgvuldig te informeren, openen de deur voor een beroep op dwaling door de werknemers en vergroten daarmee de kans op vernietiging van de aangepaste pensioenregeling.

Werkgevers die bij wijziging van de pensioenregeling denken met toepassing van het piepsysteem – de grote stappen – snel thuis te kunnen zijn, kunnen daarom bedrogen uitkomen.

Geef een reactie